Prentsa Oharren banner

Urtaranen gobernuak Olarizuko gurutzea babesteko prozedura abiarazi du Elementu Txikien Babeserako Katalogoan sartuz

Urtaranen gobernuak Olarizuko gurutzea babesteko prozedura abiarazi du udalerriko toki-erakundeetako elementu txikien babeserako katalogoan sartuz. “Gasteizko Kuadrillako Ondare Arkitektonikoa – Elementu Txikiak” azterlana hartuko da oinarri gisa, orain jendaurrean jarriko dena, gero horri buruzko kontsulta publikoa egin eta iradokizunak jasotzeko. Erabaki hori, gainera, Gasteizko toki-erakundeei jakinaraziko zaie.

Gorka Urtaran alkateak gogorarazi duenez, Olarizuko gurutzea “gure ondarearen, tradizioaren, kulturaren eta historiaren zati bat. Herri-harpidetzaren bidez eraiki zen, herritarren eta familien ekimenez, eta Gasteizko ondarearen zati bat da, errespetatu eta zaindu beharrekoa. Gasteizen sinbolo bat da”. Horregatik, udal gobernuak babesteko konpromisoa hartu zuen Mendiolako administrazio-batzarrarekin lankidetzan, “Olarizuko gurutzea eta haren ingurua ahalik eta baldintza onenetan mantentzeko, pertsona guztiek haietaz, aisialdiaz, paisaiaz eta kulturaz gozatzeko aukera izan dezaten”, gogoratu du alkateak.

Gasteizko 63 menpeko toki-erakundeen bereizgarritasun bat da arkitektura eta kulturaren aldetik garrantzia duten elementu txikiak dituztela.  Orain arte erregimen juridiko espezifikorik eman ez bazaie ere, urteetan zehar azterlanak eta ikerketak burutu dira, eta, horiei esker, katalogoa bezalako tresna juridiko egoki baten bidez babestu beharko liratekeen elementu txikien zerrenda xehatua daukagu.

Katalogoaren proiektua gauzatzeko oso garrantzitsua izan da Arabako Foru Aldundiko Kultura Sailak garatu duen programa, Victorino Palacios Mendoza historialariaren gidaritzapean, Arabako Lurralde Historikoan landa eremuan dagoen ondare arkitektonikoaren inbentarioa egiteko.

Gasteizko Udalak 2010eko “Gasteizko Kuadrillako Ondare Arkitektonikoa – Elementu Txikiak” dosierra emaitza gisa zuen lana osatzeko eskatu zion historialariari. Bertan, arkitektura eta /edo kulturaren ikuspegitik garrantzia duten elementu txikiei buruzko informazioa biltzen da, kokapena eta deskribapen xehatua barne.

Share

Olarizuko gurutzea babestea proposatu du udal gobernuak Gasteizko bizilagunentzat esanahi berezia duen elementua den aldetik, eta hura mantentzeko laguntza eskatu dio Mendiolari

Halaber, EAJ-PNVk eta PSE-EEk datorren ostiraleko osoko bilkuran proposatuko dute Udalak “Olarizuko gurutzea ordaindu eta eraiki zuten pertsona eta familiekiko errespetua eta begirunea” erakuts ditzala eta “agintari frankistek monumentu horretaz legez kontra jabetzen saiatzeko hartutako erabakia” arbuia eta gaitzets dezala

 

Olarizu hegoaldeko auzo-elkarteko ordezkari batek eta monumentua sustatu duten familietako batek ostiral honetako ohiko osoko bilkuran herritarren txandan parte hartzeko eskaera erregistratu dute

  

 

Udal gobernuak mozio bat erregistratu du datorren ostiraleko osoko bilkuran eztabaidatzeko; bertan proposatu du Udalak Gasteizko bizilagunentzat “esanahi berezia duen elementu gisa” aitortzea Olarizuko gurutzea; eta beraz, babesteko modukoa, jatorri erlijiosoa duen tradizioa izateaz gain. balio kulturala eta gizalegezkoa ere baduelako“.

Gainera, EAJ-PNV eta PSE-EE alderdiek proposatzen dute osoko bilkurak Olarizuko gurutzea ordaindu eta eraiki zuten pertsona eta familiekiko errespetua eta begirunea erakuts ditzala eta “agintari frankistek monumentu horretaz legez kontra jabetzen saiatzeko hartutako erabakia” arbuia eta gaitzets dezala.

 

Olarizu hegoaldeko auzo-elkarteko ordezkari batek eta monumentua sustatu duten familietako batek ostiral honetako ohiko osoko bilkuran herritarren txandan parte hartzeko eskaera erregistratu dute

 

Alkateak aurreko astean iragarri zuen moduan, udal gobernuak mozioan jasotzen du ez duela zalantzan jartzen Mendiolako Administrazio Batzarraren titulartasuna gurutzea eraikita dagoen lurrei dagokienez, baina uste duela “Gasteizko interes orokorrak, Mendiolako bizilagunena barne, Olarizuko gurutzea mantentzea eskatzen duela, gasteiztar guztien kultura-ondarearen parte den heinean”.

Zentzu horretan, Urtaranen gobernuak ere proposatzen du “Mendiolako Administrazio Batzarrari eskatzea erakundeen arteko lankidetza Olarizuko gurutzea eta haren ingurua ahalik eta baldintza onenetan mantentzeko, pertsona guztiek haietaz, aisialdiaz, paisaiaz eta kulturaz gozatzeko aukera izan dezaten”.

Udal gobernuaren testuan proposatutako argudioen artean, nabarmentzekoa da ospe handiko tokiko historialariek Olarizuko gurutzearen jatorria frogatu dutela, bai eta haren eraikuntzaren inguruabarrak eta agintari frankistek monumentu horren sinbologiaz jabetzeko egindako legez kontrako ahalegin gaitzesgarriak ere.

Gasteizko Udalaren Memoria Historikoaren lanen arabera —hiriko Memoria Historikoko adituek babestuta—, “Olarizu mendiko gurutzea Gasteizen 1951eko azaroaren 4tik 18ra bitartean egin zen Misio Santua oroitzeko asmoz eraiki zen. Monumentu hau asmo erlijioso hutsez sortu zen, eta herritarren artean eginiko diru-bilketa bidez ordaindu. Alabaina, diktadura frankistako agintariek sinbolo politiko bihurrarazi zuten halabeharrez, gurutzearen oinarrian errepublikarrek hildako apaiz arabarren izenak gehitzearekin bat. Sustatzaileen desadostasuna tarteko, gurutzea ez zen ez inauguratu ezta bedeinkatu ere”.

Udal gobernuak gogorarazten du, gainera, informazio hori 2018ko irailaren 5etik Olarizu mendiaren magalean monumentua seinaleztatzen eta testuinguruan kokatzen duen monolitoan dagoela jasota, historikoki haren benetako esanahia ezagutu dadin.

Halaber, Olarizun jarritako plaka horrek testu hau jasotzen du, Udalak eta Gasteizko hiriak errepresio frankistaren eta diktaduraren biktima guztiak aintzatesten dituela argi eta garbi adieraziz: “Frankismoa Giza Eskubideak sistematikoki urratu zituen diktadura izan zen. 1936 eta 1978 bitartean jazarpen politikoa eta errepresioa jasan zuten ehunka gasteiztarrek, diktaduraren ideologiarekin bat etorri ez, eta erregimen haren kontra egiteagatik”.

Aurreko arrazoiketa historialari eta aditu ezagunek egindako lan zientifikoan oinarritzen da, eta, besteak beste, honako dokumentu hauen harira azter daiteke:

Gasteizko Udalak 2019an kaleratutako “Vitoria-Gasteiz, Ciudad con Memoria” liburuak gurutzearen historia dokumentatzen duen informazio zehatza biltzen du, egileen bibliografia egiaztatuarekin.

Joseba Goñi: “La Guerra Civil en el País Vasco. Una guerra entre católicos”

Francisco Javier Landaburu: “La Romería de Olárizu: nuestras costumbres”

Virginia López de Maturana: “La reinvención de una ciudad. Poder y política simbólica en Vitoria durante el franquismo (1936-1975)

Santiago de Pablo, Virginia López de Maturana y Joseba Goñi: “La diócesis de Vitoria. 150 años de historia (1862-2012)”

Santiago de Pablo y Virginia López de Maturana: “Álava insólita. Símbolos, mitos y lugares de memoria, Bilbao/Vitoria-Gasteiz”

Luis Sáenz de Olazagoitia: “La cruz monumental de Olárizu: un recuerdo en el corazón de muchos vitorianos”

José María Sedano Laño: “La polémica cruz de la discordia en el monte Olárizu. Erigida en 1952 sigue sin inaugurarse”, Gasteizko Udal Kazeta.

 

Oso ondo ezagutzen dira Olarizuko gurutzearen aurrekariak, baita eraikitzeko izan ziren arrazoiak ere,” azaltzen da alegazio-idazkian, eta, gurutzea Mendiolako kontzejuaren lurretan eraiki zela onartzen bada ere, orobat esaten da “gasteiztarrek ordaindu zutela eraikuntza, eta, hortaz, oso maite dutela herritarrek, eta urtero egiten dela erromeria Olarizuko zelaietan. Izan ere, erromeria horrekin ixten du udararen zikloa hiriak urtero, eta jende ugari igotzen da gurutzera egun horretan. Uzta-bilketagatik eskerrak emateko nekazariek zuten ohitura zaharretik dator ohitura hori, hain zuzen ere.

“Gasteizko Udalaren aurrean izapidetu beharko litzatekeen balizko eraiste-dosierrak, gure ustez, Gasteizko herritarren interes orokorraren kontra egingo luke, Mendiolakoena barne. Gure ustez, argi dago Memoria Historikoaren Legeak ez duela Olarizuko gurutzea eraistea legitimatzen. Legeak ez du legitimatzen frankismoaren garaiko edozein objektu edo ikur kentzea, baizik eta “altxamendu militarra, gerra zibila eta diktaduraren errepresioa pertsonalki zein kolektiboki goraipatzen dutenak soilik”. Olarizuko gurutzea arrazoi justifikaturik gabe eraistea ordenamendu juridikoaren aurkako jarduera izan liteke berez, alde batera utzita bere balio historikoagatik edo gure hiriaren historiaren eta kulturaren ageriko adierazpide den ikur erlijioso bat izategatik babesten den”, dio mozioak.

 

Share